Darowizna mieszkania, domu lub działki w Mikołowie

„Przepisanie mieszkania” na dziecko, wnuka czy rodzeństwo to w praktyce umowa darowizny nieruchomości. Musi ona mieć formę aktu notarialnego. Wyjaśniamy, kiedy darowizna jest zwolniona z podatku, jak zabezpieczyć darczyńcę, jakie dokumenty przygotować i ile kosztuje akt w kancelarii notarialnej w Mikołowie.

W skrócie

  • Darowizna nieruchomości wymaga aktu notarialnego – umowa „na piśmie” nie przenosi własności.
  • Najbliższa rodzina (tzw. grupa zerowa) nie płaci podatku; przy akcie notarialnym nie trzeba składać zgłoszenia SD-Z2.
  • Rodzice mogą zachować prawo do mieszkania – służebność osobistą ustanawia się w tym samym akcie.
  • Opłata sądowa za wpis własności do księgi wieczystej: 200 zł.

Darowizna nieruchomości wymaga aktu notarialnego

Umowa darowizny mieszkania, domu, działki, a także spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego. Umowa zawarta „na piśmie” nie przenosi własności. Notariusz sprawdza stan prawny nieruchomości, przygotowuje akt, a po jego podpisaniu wysyła wniosek o wpis obdarowanego do księgi wieczystej.

Podatek od darowizny – kiedy nie trzeba go płacić?

Darowizna w najbliższej rodzinie – na rzecz małżonka, zstępnych (dzieci, wnuków), wstępnych (rodziców, dziadków), pasierba, rodzeństwa, ojczyma lub macochy – jest zwolniona z podatku od spadków i darowizn (tzw. grupa zerowa). Gdy darowizna nieruchomości następuje w formie aktu notarialnego, obdarowany nie musi składać zgłoszenia SD-Z2 – formalności załatwia notariusz.

Przy darowiźnie na rzecz dalszej rodziny (np. zięcia, synowej, teściów) lub osób obcych podatek może być należny – jego wysokość zależy od grupy podatkowej i wartości nieruchomości. W takim przypadku notariusz oblicza podatek, pobiera go przy podpisaniu aktu i przekazuje do urzędu skarbowego.

Darowizna nie podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych, chyba że obdarowany przejmuje długi lub ciężary darczyńcy (np. kredyt zabezpieczony hipoteką) – wtedy PCC dotyczy wartości przejętego długu.

Darowizna ze służebnością mieszkania

Rodzice, którzy przekazują mieszkanie dziecku, często chcą zachować prawo do zamieszkiwania w nim do końca życia. Służy temu służebność osobista mieszkania, którą można ustanowić w tym samym akcie notarialnym. Służebność jest wpisywana do księgi wieczystej, więc obowiązuje także wobec kolejnych właścicieli, gdyby nieruchomość została sprzedana. Zobacz też: służebności.

Rozwiązaniem alternatywnym jest umowa dożywocia, w której nabywca nieruchomości zobowiązuje się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (mieszkanie, wyżywienie, opiekę). Wybór między darowizną ze służebnością a dożywociem warto omówić przed sporządzeniem aktu.

Skutki darowizny, o których warto wiedzieć

  • Majątek osobisty obdarowanego. Nieruchomość otrzymana w darowiźnie wchodzi do majątku osobistego obdarowanego, a nie do majątku wspólnego małżonków – chyba że darczyńca postanowi inaczej.
  • Zachowek. Darowizny są co do zasady doliczane do spadku przy obliczaniu zachowku. Przekazanie mieszkania jednemu dziecku może więc mieć znaczenie dla pozostałych spadkobierców.
  • Odwołanie darowizny. Darczyńca może odwołać darowiznę, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.
  • Sprzedaż w ciągu 5 lat. Sprzedaż nieruchomości otrzymanej w darowiźnie przed upływem 5 lat od końca roku, w którym obdarowany ją otrzymał, może rodzić obowiązek zapłaty podatku dochodowego.

Jakie dokumenty przygotować?

  • dowody osobiste lub paszporty darczyńcy i obdarowanego,
  • numer księgi wieczystej nieruchomości,
  • dokument nabycia nieruchomości przez darczyńcę (np. akt notarialny, akt poświadczenia dziedziczenia),
  • przy lokalach – zaświadczenie ze spółdzielni lub wspólnoty mieszkaniowej,
  • przy działkach i domach – wypis z rejestru gruntów,
  • informacja o stopniu pokrewieństwa (kancelaria wskaże, czy potrzebne są akty stanu cywilnego),
  • informacja o wartości rynkowej nieruchomości (podawana w akcie).

Zobacz też: dokumenty do czynności notarialnych.

Koszty darowizny

Na koszt czynności składają się taksa notarialna zgodna z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, powiększona o podatek VAT, koszt wypisów oraz – zależnie od sprawy – opłaty sądowe i podatki. Dokładną kwotę dla Państwa sprawy kancelaria podaje bezpłatnie przed wizytą. Więcej: taksa notarialna i opłaty.

Przy darowiźnie nieruchomości dochodzą m.in.:

  • opłata sądowa za wpis własności do księgi wieczystej – 200 zł,
  • opłata sądowa za wpis służebności mieszkania – 200 zł (jeżeli jest ustanawiana),
  • ewentualny podatek od spadków i darowizn (poza grupą zerową).

Jak to wygląda w kancelarii w Mikołowie?

  1. Kontakt – telefonicznie (500 330 040) lub mailowo: numer księgi wieczystej, kto przekazuje i komu, czy ma zostać ustanowiona służebność.
  2. Lista dokumentów i koszty – kancelaria sprawdza księgę wieczystą, przekazuje listę dokumentów i wylicza koszty.
  3. Podpisanie aktu – darczyńca i obdarowany podpisują akt w kancelarii przy ul. Stefana Okrzei 17. Jeżeli któraś ze stron nie może przyjść, może działać przez pełnomocnika z pełnomocnictwem w formie aktu notarialnego.

Najczęstsze pytania

Czy darowizna mieszkania dla dziecka jest zwolniona z podatku?

Tak. Darowizna na rzecz najbliższej rodziny (małżonka, dzieci, wnuków, rodziców, dziadków, pasierba, rodzeństwa, ojczyma, macochy) jest zwolniona z podatku od spadków i darowizn. Przy darowiźnie nieruchomości w formie aktu notarialnego obdarowany nie składa zgłoszenia SD-Z2.

Czy po darowiźnie mogę dalej mieszkać w mieszkaniu?

Tak, jeżeli w akcie darowizny zostanie ustanowiona służebność osobista mieszkania. Jest ona wpisywana do księgi wieczystej i obowiązuje także wobec kolejnych właścicieli.

Czy mieszkanie z darowizny wchodzi do majątku wspólnego małżonków?

Co do zasady nie – przedmiot darowizny wchodzi do majątku osobistego obdarowanego, chyba że darczyńca postanowi inaczej.