Umowa dożywocia u notariusza w Mikołowie
Umowa dożywocia pozwala przekazać mieszkanie, dom lub gospodarstwo bliskiej osobie w zamian za zapewnienie dożywotniego utrzymania i opieki. Dla osób starszych to sposób na uporządkowanie spraw majątkowych bez utraty dachu nad głową. Wyjaśniamy, na czym polega dożywocie, czym różni się od darowizny i jak przygotować się do aktu w kancelarii notarialnej w Mikołowie.
W skrócie
- W zamian za nieruchomość nabywca zapewnia zbywcy (dożywotnikowi) dożywotnie utrzymanie: mieszkanie, wyżywienie, opiekę i pomoc w chorobie.
- Umowa wymaga aktu notarialnego; prawo dożywocia wpisuje się do księgi wieczystej.
- W przeciwieństwie do darowizny dożywocia nie odwołuje się z powodu niewdzięczności – w wyjątkowych sytuacjach sąd może zamienić je na rentę.
- Umowa dożywocia podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych – notariusz pobiera go przy podpisaniu aktu.
Na czym polega umowa dożywocia?
W umowie dożywocia właściciel nieruchomości przenosi jej własność na nabywcę, a nabywca zobowiązuje się zapewnić zbywcy – lub wskazanej osobie bliskiej – dożywotnie utrzymanie (art. 908 Kodeksu cywilnego). Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, nabywca powinien w szczególności przyjąć dożywotnika jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb.
Zakres obowiązków można w umowie doprecyzować – np. wskazać pokój, z którego korzysta dożywotnik, czy sposób opieki. Prawo dożywocia jest niezbywalne.
Dożywocie a darowizna
| Darowizna | Umowa dożywocia | |
|---|---|---|
| Charakter | nieodpłatna | odpłatna – w zamian za utrzymanie |
| Zabezpieczenie zbywcy | tylko jeżeli ustanowi się np. służebność mieszkania | z mocy umowy – utrzymanie, mieszkanie, opieka |
| Odwołanie z powodu rażącej niewdzięczności | możliwe | nie – w wyjątkowych sytuacjach sąd może zamienić dożywocie na rentę |
| Zachowek | darowizna jest co do zasady doliczana do spadku | jako umowa odpłatna co do zasady nie jest doliczana |
| Podatek | od spadków i darowizn (grupa zerowa zwolniona) | podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych |
Wybór między darowizną ze służebnością, umową dożywocia a testamentem zależy od sytuacji rodzinnej – warto omówić go przed sporządzeniem aktu.
Jak chroniony jest dożywotnik?
- Wpis do księgi wieczystej – prawo dożywocia obciąża nieruchomość, więc obowiązuje także wobec kolejnych właścicieli.
- Zamiana na rentę – jeżeli między stronami wytworzą się takie stosunki, że nie można wymagać od nich pozostawania w bezpośredniej styczności, sąd może zamienić uprawnienia dożywotnika na dożywotnią rentę.
- Rozwiązanie umowy – w wypadkach wyjątkowych sąd może na żądanie zobowiązanego lub dożywotnika rozwiązać umowę.
Jakie dokumenty przygotować?
- dowody osobiste lub paszporty zbywcy i nabywcy,
- numer księgi wieczystej nieruchomości i dokument jej nabycia przez zbywcę,
- przy lokalach – zaświadczenie ze spółdzielni lub wspólnoty; przy domach i działkach – wypis z rejestru gruntów,
- informacja o wartości rynkowej nieruchomości,
- uzgodniony zakres obowiązków nabywcy (np. zajmowane pomieszczenia).
Jeżeli stan zdrowia nie pozwala zbywcy przyjść do kancelarii, akt może zostać sporządzony w jego domu. Zobacz też: dokumenty do czynności notarialnych.
Najczęstsze pytania
Czym różni się umowa dożywocia od darowizny?
Darowizna jest nieodpłatna i można ją odwołać z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego. Umowa dożywocia jest odpłatna – nabywca zobowiązuje się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie – i nie podlega odwołaniu z powodu niewdzięczności.
Czy umowa dożywocia musi być u notariusza?
Tak. Umowa dożywocia przenosi własność nieruchomości, dlatego wymaga formy aktu notarialnego.
Czy nabywca może sprzedać nieruchomość obciążoną dożywociem?
Może, ale prawo dożywocia wpisane do księgi wieczystej obciąża nieruchomość – nowy właściciel musi je respektować.
Czy umowa dożywocia jest doliczana do zachowku?
Co do zasady nie, ponieważ jest umową odpłatną. Inaczej jest przy darowiźnie, która co do zasady jest doliczana do spadku przy obliczaniu zachowku.